Zegarki z ZSRR – dlaczego wyglądały inaczej?
Zegarki produkowane w ZSRR mają jedną cechę, która bardzo szybko rzuca się w oczy – są inne.
Nie tylko mechanicznie, nie tylko jakościowo… ale przede wszystkim wizualnie.
Wynika to w dużej mierze z tego, jak wyglądał przemysł zegarkowy w tamtym czasie. Zamiast jednej spójnej wizji rynku, mieliśmy wiele fabryk: Raketa, Poljot, Vostok, Slava i inne. Każda z własnym podejściem do projektowania.
Nie było też typowej konkurencji w zachodnim rozumieniu. Zamiast tego pojawiała się potrzeba eksperymentowania, szukania nowych form i tworzenia zegarków, które miały być funkcjonalne… ale też nowoczesne jak na swoje czasy.
Lata 60., 70. i 80. to okres, w którym w designie pojawiło się dużo odwagi.
Inspiracje kosmosem, przemysłem, geometrią… wszystko to zaczęło trafiać na nadgarstki. I właśnie wtedy powstały koperty, które dziś nazywamy „dziwnymi”.
Ale w tamtym czasie… były po prostu nowoczesne.
TV Case – kiedy zegarek przypomina ekran
Jednym z najbardziej charakterystycznych kształtów jest tzw. „TV Case”.
Kwadratowa lub prostokątna koperta z zaokrąglonymi rogami, przypominająca stare kineskopowe telewizory. Największą popularność zdobyła w latach 70., kiedy design poszedł w stronę geometrii i wyraźnych form.
Raketa bardzo często sięgała po ten styl, tworząc modele, które do dziś wyglądają zaskakująco świeżo.
Dlaczego taki kształt?
Bo był inny.
W czasach dominacji klasycznych, okrągłych kopert, coś takiego od razu się wyróżniało. Było bardziej „techniczne”, bardziej nowoczesne, bardziej zgodne z duchem epoki.
TV Case to przykład tego, jak zegarek przestaje być tylko narzędziem, a zaczyna być formą wyrazu.
Wulkan – masywna forma i ukryta konstrukcja
Koperty określane jako „wulkan” to zupełnie inna historia niż klasyczne projekty.
To są zegarki, które od razu sprawiają wrażenie ciężkich, solidnych i… trochę przytłaczających swoją formą.
Mamy tutaj dużą, grubą kopertę, która jest szersza u podstawy i wyraźnie zwęża się ku górze. To właśnie ten kształt nadaje jej charakterystyczny wygląd – trochę jak stożek lub właśnie wulkan.
Najważniejszy element?
Tarcza osadzona jest głęboko wewnątrz koperty.
Nie znajduje się na równi z jej krawędzią, tylko „siedzi” niżej, jakby była schowana. Całość przykryta jest od góry płaskim szkłem, które zamyka konstrukcję.
Brak klasycznego bezela dodatkowo podkreśla ten efekt.
Uszy są schowane w kopercie, co sprawia, że zegarek wygląda bardziej jak bryła niż zestaw osobnych elementów.
Poljot bardzo często sięgał po takie rozwiązania.
To design, który miał wyglądać konkretnie, technicznie i solidnie. Nie delikatnie. Nie elegancko.
Tylko surowo i funkcjonalnie.
Jajko – najbliżej klasyki, ale nadal inaczej
Spośród wszystkich „dziwnych” kopert, forma określana jako „jajko” jest najbliżej klasycznego zegarka.
Brak ostrych krawędzi, miękkie przejścia i organiczny kształt sprawiają, że zegarek bardzo dobrze układa się na nadgarstku.
I właśnie to jest jego największą zaletą.
Vostok często korzystał z takich rozwiązań, tworząc modele wygodne, ale nadal charakterystyczne.
To kompromis między klasyką a eksperymentem.
Niby okrągły… ale jednak nie do końca.
I właśnie dlatego przyciąga uwagę.
UFO – zegarek jak spodek kosmiczny
Jeśli TV Case był odważny, a wulkan masywny, to UFO idzie jeszcze dalej.
To koperta, która faktycznie przypomina… spodek kosmiczny.
Duża, szeroka i stosunkowo płaska konstrukcja sprawia, że zegarek wygląda nienaturalnie w porównaniu do klasycznych modeli.
Najbardziej charakterystyczny jest kontrast:
Duża koperta i wyraźnie mniejsza tarcza schowana w jej wnętrzu.
Do tego dochodzi wypukłe szkło, które wystaje ponad kopertę i jeszcze bardziej podkreśla efekt „UFO”.
Całość sprawia wrażenie obiektu, który nie do końca pasuje do klasycznych zasad projektowania zegarków.
I właśnie o to chodziło.
Lata 70. i 80. to okres fascynacji kosmosem. ZSRR żył wyścigiem kosmicznym – i było to widać nie tylko w technice, ale też w designie.
Raketa stworzyła modele, które dziś idealnie wpisują się w nazwę „UFO”.
To nie są zegarki, które mają być subtelne.
One mają wyglądać inaczej.
I robią to bardzo dobrze.
Podsumowanie – to dopiero początek
To tylko część zegarków z ZSRR, które wyróżniają się nietypowymi kopertami.
Świat radzieckiego designu jest znacznie szerszy i pełen jeszcze bardziej zaskakujących form – od heksagonów, przez kostki, aż po projekty, które ciężko jednoznacznie nazwać.
Każdy z nich pokazuje jedno – w tamtych czasach nie bali się eksperymentować.
I właśnie dlatego dziś te zegarki są tak ciekawe.
Za jakiś czas pokażę kolejną porcję „dziwnych” kopert – bo zdecydowanie jest z czego wybierać.